Wie droomt van het wonen in een gemeenschappelijk woonproject, weet ook dat het de weg is van de lange adem. Vroeg beginnen, plannen maken, zoeken naar grond en financiering. De gemeente Nijmegen probeert deze drempels weg te nemen. Door actief kavels te reserveren, subsidies in kaart te brengen en persoonlijke begeleiding te bieden, is de stad een thuishaven geworden voor veel collectieve woongemeenschappen. “Samen organiseren vraagt veel van mensen, maar als je dat goed doet, maak je een ijzersterke start als gemeenschap,” zegt wethouder Noël Vergunst.
Hoewel de gemeente een actieve rol speelt, benadrukt de wethouder dat gemeenschappelijk wonen in Nijmegen een lange geschiedenis kent die bij de inwoners zelf is begonnen. “Ere wie ere toekomt”, zegt Vergunst. “De oorsprong ligt in de gemeenschappen zelf. Nijmegen heeft een enorme voedingsbodem vanuit de jaren ’80 en ’90, met veel initiatieven in bestaande woonhuizen en gebouwen.”
Sociale basis
Vergunst, sinds 2018 wethouder van stedelijke ontwikkeling, ruimtelijke ordening, grondbeleid en cultuur, spreekt uit ervaring. Dertig jaar geleden richtte hij zelf een woonvereniging op voor jongeren. “Mijn woongemeenschap heette ‘Toe Blijf Nog Wat’”, lacht hij. “We vergaderden altijd op nummer 19 en als ik dan naar huis wilde (nummer 17), zeiden ze: ‘Toe, blijf nog wat!’ Zo kwamen we aan de naam. Hoewel ik er al lang niet meer woon, heb ik nog steeds veel contact met de vrienden van toen. Die sociale basis is goud waard.”
Twee kavels per jaar voor woongemeenschappen
De gemeente Nijmegen kiest bewust voor een ondersteunende rol. Waar burgers met een collectief plan voorheen vaak verloren van grote projectontwikkelaars in een uitgegeven tender, heeft de gemeente het proces nu omgedraaid, geeft Vergunst aan. “Jaarlijks worden twee kavels gereserveerd voor collectieve particuliere woonvormen (CPO). De haalbaarheid van de projecten wordt vooraf getoetst en dan worden de kavels toegewezen. En dat loopt goed. Gemiddeld worden er twee CPO’s met zo’n acht tot twaalf wooneenheden gerealiseerd. Het is een mooie aanvulling op het woonaanbod.”
Naast CPO’s begeleidt de gemeente ook particuliere initiatieven met advies. Hij zou in de toekomst ook graag wooncoöperaties en verenigingen ondersteunen. “Ik zou ook graag kavels aan hen willen aanbieden. Daar hebben we echter meer capaciteit voor nodig, dat lukt nu nog niet.”
Positief voor de hele wijk
De wethouder geeft aan dat er in de wijk vaak positief gereageerd wordt op de komst van een woongemeenschap. “We vragen initiatieven altijd om de buurt mee te nemen in hun plannen,” zegt de wethouder. “De reacties zijn in de praktijk eigenlijk altijd positief en nieuwsgierig. Het is minder anoniem, ze hebben er een gezicht bij en er is een aanspreekpunt. Dat effect is groter dan ik had verwacht. Mensen willen wel privacy, maar willen elkaar ook vinden. Dat is hartstikke goed voor de sociale verbinding.”
Gemeenschappelijke ruimtes zijn nieuwe norm
Nijmegen wil flink groeien met zo’n 20.000 nieuwe woningen. Gemeenschappelijk wonen en het delen van ruimtes wordt daardoor steeds belangrijker. “Wonen is duur en er is weinig bouwruimte. Er komen meer appartementencomplexen en minder grondgebonden huizen. De privétuinen worden kleiner, maar je krijgt er bijvoorbeeld wel een grote gemeenschappelijke tuin, wasruimte of logeerkamers voor terug die je samen onderhoudt”, geeft hij aan. “En mensen gaan bij elkaar kijken, zien dat gemeenschappelijke initiatieven lukken, en wij hebben daar als gemeente veel aandacht voor.”
Open dag 16 mei
Benieuwd naar gemeenschappelijk wonen? Op zaterdag 16 mei openen woongemeenschappen door heel Nederland hun deuren voor de GemeenschappelijkWonenDag. Ook in Nijmegen kun je bij diverse projecten binnenkijken en de sfeer zelf ervaren. Kijk voor deelnemende locaties op www.gemeenschappelijkwonendag.nl. Ook het Eikpunt in Nijmegen doet mee!